حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2528

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

( 154 ) - سكّه‌هائى كه معلوم نيست متعلّق بكدام يك از شاهان اشكانى است دينار رومى بپردازد ( اين مبلغ معادل يك ميليون و نيم ليره انگليسى به پول كنونى بوده ) « 1 » . ديوكاسّيوس گويد ، كه چون روميها شرم داشتند اذعان كنند ، كه با پول صلح را از پارتيها ميخرند ، ميگفتند اين پول را از بابت هدايائى ميپردازيم ، كه ميخواستيم بشاه و بزرگان پارت بدهيم ( كتاب 78 ، بند 27 ) . چنين بود نتيجه جنگى ، كه پس از سيصد سال رقابت بين روميها و پارتيها ، باز بنفع پارتيها خاتمه يافت و روميها صلح را با پول خريدند نه با قوّت بازو و اسلحه در دشت نبرد . اين صلح نام اردوان و پارتيها را بلند كرد و براى روميها باعث سرشكستگى گرديد ، بخصوص ، كه دولت پارت ، چنان كه ميدانيم ، همواره در انحطاط بود و در همين اوان با سرعت رو بانقراض ميرفت . اكنون موقع آن است ، كه بروابط پارتيها با روميها در اينجا خاتمه داده بامور داخلى دولت پارت بپردازيم . فقط يك مسئله ميماند ، كه براى اينكه خواننده در انتظار نباشد ، بايد در همينجا جواب آن را بدهيم : بين النّهرين عليا چه شد ؟ آيا بايران برگشت يا براى هميشه در دست روميها ماند ؟ بلى در دست روميها ماند ، زيرا

--> ( 1 ) - يكصد و بيست ميليون ريال .